Yazılar · Alaçatı'dan yazılar
Çeşme damla sakızı: Alaçatı'da sakızlı dondurma, muhallebi ve eve götürülecek bir tat
Çeşme damla sakızı, karşı kıyıdaki Sakız Adası ile paylaştığımız ağacın reçinesidir; yaz sonunda toplanır, Alaçatı'da sakızlı dondurmada, muhallebide, kurabiyede ve kahvede çıkar karşımıza.
Çeşme damla sakızı, bu yarımadanın boğazın karşısındaki Sakız Adası ile paylaştığı sakız ağacının reçinesidir. Alaçatı'da onu en kolay sakızlı dondurmada, sakızlı muhallebide, kurabiyede ve kahvede tadarsınız. Reçine temmuzda ağaca atılan küçük çiziklerden damlar, eylülde yerden tek tek toplanır, temizleme ve ayıklama da sonbahara uzanır. 2024'te "Çeşme Damla Sakızı" adıyla coğrafi işaret aldı. Bavula girecek en hafif hatıralardan biridir.
Üreticilere göre bu ağaç ağırlıkla Sakız Adası'nda ve Çeşme Yarımadası'nda yetişir. Uzun süre unutulmuştu, şimdi yeniden dikiliyor. Ağustos 2026'da basına yansıyan rakamlara göre proje kapsamında yaklaşık 40 bin ağaç toprağa dikildi, binlerce fidan da hâlâ saksılarda yer bekliyor. Belediyeyle yapılan bir protokolle yeşil alanlara da sakız ağacı dikiliyor. Çeşme Belediyesi'nin "Çeşme'den Sakız Damlıyor" hasadı Alaçatı Sakızlar'daki Sakız Ağacı Bahçesi'nde yapılıyor. Yarımadada yol kenarında o alçak, genç ağaçları gördükçe içimiz ısınıyor.
Toplama sabır ister. Ağacın altı temizlenir ve kireç esaslı beyaz bir tabakayla örtülür. Gövdeye ve dallara kabuğun hemen altına inen küçük çizikler atılır. Damlayan reçine Çeşme rüzgârında kurur ve kristalleşir. Kadınlar damlaları yerden tek tek toplar, sonra iğneye ve kancaya benzeyen aletlerle ayıklar. Takvim her yıl değişir: 2025'te çizikler temmuzun ilk haftasında atıldı, hasat yağmur riski yüzünden eylülün ilk haftasında başladı ve sakızın kasım sonunda hazır olması beklendi.
Karşı kıyıda Sakız Adası'nda aynı emek 2014'te UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Miras listesine girdi. Orada da kadınlar haziran ortasında ağaç diplerini süpürüp temizliyor, temmuzdan itibaren kabuğa çizik atılıyor. Aynı ağaç, aynı rüzgâr, aynı sabır. Bir boğazın iki yakasında aynı işi yapan iki el, bize bu küçük damlaları daha da kıymetli gösteriyor.
Tadı reçinemsi, biraz çamı andıran, serin bir tattır. GoTürkiye sakızlı dondurmayı ve Alaçatı'ya özgü sakızlı muhallebiyi sütle, yumurta ve krema kullanmadan yapılan hafif tatlılar olarak anlatıyor. Eski usul pastaneler sakızlı dondurmalarıyla bilinir. Çeşme'nin ana çarşı caddesindeki küçük pastanelerin önünde insanlar hâlâ sıraya girer. Alaçatı'da pastanelerde ve kahvecilerde sakızlı kurabiyeye, damla sakızlı Türk kahvesine rastlarsınız. Sezonda ve kışın açık olan yerler değişir.
Eve götürmek isterseniz damla hâlinde sakız arayın ve "Çeşme Damla Sakızı" adını sorun. Az yer kaplar, mutfakta uzun süre eşlik eder. Evde muhallebiye eklerken azla başlamak gerekir, çünkü fazlası aromayı ağırlaştırır. Bir kaşık sakızlı muhallebi, Alaçatı'nın sonbahar akşamlarını size uzaktan da hatırlatır.